Kolegiata w Wiślicy

Wiślica położona jest na Ponidziu, na lewym brzegu Nidy, w Nadnidziańskim Parku Krajobrazowym, w województwie świętokrzyskim. jej największym i najważniejszym zabytkiem jest Bazylika kolegiacka Narodzenia Najświętszej Marii Panny z XIV wieku. Ten gotycki kościół został wzniesiony na fundamentach starszej świątyni romańskiej. Początkowa była to niewielka jednonawowa budowla, która została rozbudowana na początku XIII w., była to już świątynia trójnawowa o układzie bazylikowym z dwoma wieżami. Trzecią, zachowaną do dzisiaj kolegiatę wiślicką ufundował Kazimierz Wielki miało to miejsce w 1350 roku. Zachowano jednak niższy masyw zachodni z wcześniejszego romańskiego kościoła. Przez wieki bazylika była jeszcze kilkukrotnie przebudowywana i restaurowana, kiedy to 1915 roku została poważnie uszkodzona przez austriacką artylerię. Ponowny blask odzyskała w latach 20, zyskując w 1924 roku status kolegiaty. Dziś ta świątynia wzniesiona z kamienia ciosowego robi naprawdę duże wrażenie. Piękne i surowe wnętrze przykryte jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym, kryje zabytkowe wyposażenie i pozostałości bizantyjsko-ruskiej polichromii. Z pierwszej romańskiej świątyni zachowały się także rzeźbione w wapieniu gryfy, podtrzymujące zwieńczoną krzyżem rozetę, która symbolizuje Drzewo Życia.