Solnitsata

Solnitsata (bułg. Солницата), położona w pobliżu miasta Prowadija w północno-wschodniej Bułgarii, to jedno z najstarszych znanych osiedli w Europie, często określane mianem „najstarszego miasta Europy”. Jego rozwój przypada na okres od ok. 5500 do 4200 r. p.n.e., czyli na przełom neolitu i chalkolitu (późny neolit / wczesna epoka miedzi). Sama nazwa Solnitsata oznacza po bułgarsku „solniczkę” – i nie jest to przypadek. Miejsce to stanowiło centrum produkcji soli, jednego z najcenniejszych surowców prehistorii. Z naturalnych źródeł wydobywano solankę, którą następnie odparowywano w specjalnych piecach. Uzyskana sól służyła nie tylko jako przyprawa czy środek konserwujący, ale również pełniła rolę środka wymiany i płatności, co czyniło z Solnitsaty kluczowy ośrodek handlowy regionu Bałkanów. Bogactwo wynikające z handlu solą przyczyniło się do rozwoju dobrze zorganizowanej, ufortyfikowanej osady o cechach miejskich – z wyraźnym planem zabudowy, ulicami i zróżnicowaną strukturą społeczną. Podczas wykopalisk archeolodzy odkryli masywne mury obronne – jedne z najstarszych znanych w Europie – świadczące o potrzebie ochrony zgromadzonych zasobów i strategicznego znaczenia miejsca. Odsłonięto również pozostałości domów, magazynów oraz pieców do odparowywania solanki. W grobach i warstwach kulturowych odnaleziono liczne artefakty z miedzi, kości, ceramiki i złota. Część z nich wykazuje bliskie podobieństwo do znalezisk z pobliskiej nekropolii w Warnie, gdzie odkryto najstarszy na świecie skarb ze złota. Solnitsata jest więc nie tylko świadectwem wczesnego osadnictwa miejskiego, lecz także dowodem na to, jak handel i gospodarka surowcami naturalnymi mogły kształtować rozwój cywilizacji na długo przed powstaniem wielkich miast starożytności.