Baia ruiny Katedry Katolickiej

Miejscowość Baia była ważnym średniowiecznym miastem zamieszkanym przez kupców i rzemieślników różnego pochodzenia (Rumunów, Sasów, Węgrów, Ormian, Polaków). Szybki rozwój miejscowości mógł być możliwy również dzięki położeniu na dawnym i ważnym szlaku handlowym. Baia była pierwszą stolicą Mołdawii. W roku 1359r. od Targul Moldovei (dosł. miasto nad Mołdawą) wzięło nazwę całe państwo, które wyzwoliło się spod zależności węgierskiej i stało się samodzielnym państwem feudalnym. Aleksander Dobry był władcą Mołdawii w latach 1400-1432. Według kronikarza Grigore Ureche, Aleksander Dobry podjął się ważnego przedsięwzięcia jakim było uporządkowanie spraw politycznych, administracyjnych oraz kościelnych państwa mołdawskiego. Wspierał handel przyznając w 1408r. polskim kupcom szerokie przywileje handlowe. Będąc wasalem Władysława Jagiełły udzielił królowi Polski wsparcia wojskowego w dwóch wygranych przez Jagiełłę bitwach przeciwko Krzyżakom: pod Grunwaldem w 1410r. i pod Malborkiem w 1422r. Aleksander Dobry zmarł 1 stycznia 1432r. w wyniku choroby, której nabawił się podczas walk pomiędzy Polską a Węgrami. Kościół rzymskokatolicki pw. "Św. Marii Dziewicy" w Baia został zbudowany na początku XVw. z polecenia hospodara Aleksandra Dobrego, którego pierwszą żoną była Małgorzata, Polka, która wyznawała religię rzymskokatolicką. Aleksander Dobry ożenił się z nią ok. 1393-1394r. Budowa świątyni miała być gestem dyplomatycznym wobec, jak to wyraził się pewien architekt rumuński: silnych i agresywnych polskich sąsiadów. Kościół pw. "Św. Dziewicy" stał się największym kościołem rzymskokatolickim w ówczesnej Mołdawii, i jednocześnie katedrą. Rok powstania kościoła nie jest znany, ale istnieje wiele hipotez dotyczących daty jego wzniesienia. Z różnych źródeł wynika, że rokiem, w którym świątynia została wzniesiona przez Aleksandra Dobrego, i poświęcona pamięci żony Małgorzaty, był rok 1410. Świątynia była zbudowana z kamieni wygładzonych oraz kamieni nieociosanych, wyglądem przypominała budowle gotyckie z Transylwanii. Katedra była typu halowego, zakończona ku wschodowi wieloboczną apsydą. W części zachodniej, w stronę wejścia, była przewidziana dzwonnica. Nawa o rozmiarach 8,60m x 26,30m, nakryta była prawdopodobnie sklepieniem ostrołukowym i rozszerzała się dzięki dwóm wypukłym pomieszczeniom przypominając kształt transeptu (nawy poprzecznej). Liczebność społeczności rzymskokatolickiej z Baia zmniejszała się coraz bardziej, w 1745r., żyło tu już tylko 12 rodzin, które nie były w stanie utrzymać katedry, dlatego ta zaczęła ulegać dalszej degradacji. Zaraz po drugiej wojnie światowej budowla została zdewastowana. Władze państwowe nadały kilku mieszkańcom ziemię w odległości zaledwie 2-3m od fundamentów kościoła. Kamienie z budowli miały być rozkradane przez miejscowych, wywożone na wozach, i służyć do budowy domów czy piwnic. Działo się to w czasie stalinizmu, kiedy to kościół stanowił symbol sam w sobie i dlatego przyzwalano, czy wręcz zachęcano do tego typu działań. Po katedrze rzymskokatolickiej w Baia pozostały już tylko ruiny. Zachowała się część wieży na zachodniej fasadzie, resztki murów oraz gotyckie ramy okienne.