Bartne kapliczka 2

Bartne to jedna z najciekawszych wsi łemkowskich, a zarazem najsłynniejszy w Beskidzie Niskim ośrodek dawnych kamieniarzy. To oni – korzystając z tutejszego piaskowca magurskiego – przez XIX i 1. połowę XX w. stawiali krzyże i kapliczki, które do dziś „czytają” historię wsi przy drogach, na rozdrożach i koło cerkwi. Dominują rzeźby z miejscowego piaskowca: wysmukłe, kilkuczęściowe postumenty (często schodkowo zwężające się), zwieńczone krzyżem greckim lub łacińskim. Na ramionach bywa płaskorzeźba Ukrzyżowanego, czasem metalowa figura przytwierdzona do kamiennego krzyża. Cokoły zdobią wnęki-„kapliczki” z wizerunkami świętych, rozetki, krzyżyki i proste ornamenty. Teksty fundacyjne ryto po polsku lub cyrylicą, z datą i nazwiskiem fundatora. To najczęściej wota dziękczynne lub błagalne, pamiątki rodzinne, znaki graniczne pól i punktów drożnych – małe „latarnie sacrum” w krajobrazie wsi. W Bartnem działali rozpoznawalni twórcy ludowi, m.in. Matej Cirkot, Iwan i Wasyl Graconi, Iwan Dutkanycz czy (z pobliskich Bodaków) Osif Tarbaj. Ich krucyfiksy różnią się proporcjami postaci, sposobem modelowania włosów i ułożeniem stóp (często skrzyżowanych i przebitych jednym gwoździem) – cechy, po których badacze rozpoznają „szkoły” warsztatowe.