Bazylika św. Andrzeja Apostoła w Olkuszu

Kościół powstał na przełomie XIII i XIV w. Później dobudowano do niego kaplicę św. Anny i Amendzińską, która wzięła swoją nazwę od nazwiska fundatora, olkuskiego gwarka Stanisława Amendy. Najcenniejszym zabytkiem świątyni jest gotycki poliptyk z końca XV w. i późnorenesansowe organy Hansa Hummla, które jako jedne z nielicznych w Europie, zachowały oryginalny mechanizm i większość piszczałek. Warto zobaczyć m.in. renesansowy ołtarz główny z XVII w., ołowianą chrzcielnicę z XVI w. oraz Srebrny Krzyż Gwarków z XVII wieku. Nad ołtarzem, na ścianie prezbiterium są freski z herbami Polski i Olkusza trzymanymi przez gwarków, czyli olkuskich górników w charakterystycznych strojach. Ciekawostką olkuskiej świątyni są gmerki, czyli mieszczańskie herby znajdujące się na tablicach epitafijnych i elementach wyposażenia kościoła ufundowanych przez bogatych, olkuskich mieszczan. Kościół można zwiedzać przed i po nabożeństwie lub po wcześniejszym zgłoszeniu telefonicznym do kancelarii parafialnej.