Carskie wozownie w Spale

Zwiedzając Spałę w województwie łódzkim, uwagę przykuwają nietypowe dla tego regionu budynki z czerwonej cegły. Są to pamiątki po czasach, kiedy Polska była pod zaborami, a w Spale znajdowała się letnia rezydencja carów Rosji. Przyjeżdżali oni głównie do Spały na polowania i by mogli mieć tu odpowiednie warunki, wybudowano w Spale dla nich pałacyk myśliwski, wraz z potężną infrastrukturą. Były tu hotele dla gości, oraz budynki pomocnicze dla całej rezydencji. Jednym z takich budynków były dwie kamienice przy ulicy Piłsudskiego i Wojciechowskiego połączone łącznikiem zwanym "Carską Oranżerią" W budynkach tych na dole były wozownie, gdzie trzymano carskie powozy, natomiast na piętrze mieszkała obsługa parku powozów. Po odzyskaniu niepodległości, Spała ponownie zamieniła się w letnią rezydencję, ale już dla prezydentów RP, budynki nadal pełniły te same funkcje, a z czasem zamiast powozów trzymano w nich automobile. Podobnie było w czasie okupacji niemieckiej. Po II wojnie światowej w Spała znalazła się we władaniu Funduszu Wczasów Pracowniczych, powstały nowe domy wypoczynkowe, a wozownie zostały zamienione na mieszkania dla pracowników obsługujących FWP. W jednym z budynków w miejscu dawnych garaży urządzono Kino Wczasowe, pozostawiając tylko jeden garaż na potrzeby ośrodka. W łączniku działały natomiast warsztaty obsługujące ośrodek. Po przemianach i upadku PRLu kino upadło, a budynki sprywatyzowano. Górna część została przeznaczona nadal na mieszkania, w dolnej powstały obiekty hotelowe i usługowe. Bardziej ciekawy jest budynek przy ulicy Piłsudskiego , który nosi nazwę Tur 1. Natomiast Tur 2 znajduje się przy ulicy Wojciechowskiego. Łączący je łącznik, który za czasów carskich był przeszklony i mieściła się w nim oranżeria, dziś mieszczą się w nim dwa pensjonaty.