Cerkiew greckokatolicka Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim

Cerkiew greckokatolicka Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim to jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych oraz wyjątkowe świadectwo wielowiekowej historii regionu. Świątynia została wzniesiona w latach 1335–1367 jako kościół parafialny usytuowany w obrębie średniowiecznych murów miejskich. Jej gotycka bryła, charakterystyczna dla architektury państwa krzyżackiego, do dziś przypomina o początkach miasta i jego znaczeniu na pograniczu kultur.

W okresie reformacji kościół przeszedł w ręce protestantów i przez kolejne stulecia służył miejscowej społeczności ewangelickiej. Po pożarze w 1655 roku został odbudowany, a następnie poddawany licznym pracom remontowym i konserwatorskim, między innymi w 1866 oraz 1911 roku. Dzięki tym działaniom świątynia zachowała swój historyczny charakter, mimo zmieniających się epok i funkcji.

Po zakończeniu II wojny światowej budynek przez pewien czas pozostawał opuszczony i niszczał. Nowy rozdział w jego dziejach rozpoczął się w 1981 roku, kiedy został przekazany wspólnocie greckokatolickiej. Przeprowadzono wówczas gruntowny remont oraz dostosowano wnętrze do potrzeb obrządku bizantyjsko-ukraińskiego, wzbogacając je o ikonostas i elementy typowe dla duchowości Kościoła wschodniego. Uroczyste poświęcenie cerkwi odbyło się 6 czerwca 1982 roku.

Parafia pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego została erygowana w 1957 roku. Jej powstanie wiąże się z osiedleniem na Warmii i Mazurach ludności ukraińskiej przesiedlonej po Akcji „Wisła” w 1947 roku. Dla tej społeczności cerkiew stała się nie tylko miejscem modlitwy, lecz także ważnym ośrodkiem podtrzymywania tradycji, języka i dziedzictwa kulturowego.

Dziś świątynia pełni podwójną rolę: jest zarówno aktywnym miejscem kultu religijnego, jak i cennym zabytkiem, który łączy w sobie tradycje zachodniego i wschodniego chrześcijaństwa. Jej historia odzwierciedla skomplikowane losy Warmia i Mazury — regionu, w którym przez wieki przenikały się różne narody, wyznania i kultury.