Dělostřelecký srub R-H-S 79 Na mýtině

Twierdza Hanička to jeden z najciekawszych elementów czechosłowackiego systemu umocnień z lat 30. XX wieku. Składa się z sześciu obiektów naziemnych połączonych siecią podziemnych korytarzy o łącznej długości około 1,5 km. Najpotężniejszym z nich jest właśnie R-H-S 79 – artyleryjski „srub” o kubaturze 5 598 m³, co czyni go nie tylko największym w twierdzy Hanička, lecz także jednym z największych obiektów artyleryjskich całej linii obronnej Czechosłowacji. Bunkier zbudowano w najwyższym stopniu odporności (čtvrtá třída odolnosti) – grubość jego stropu i najbardziej narażonych ścian dochodzi do 3,5 metra, a pozostałych ścian do około 1,5 m. W zamyśle konstruktorów miał być uzbrojony w trzy nowoczesne 10-centymetrowe haubice wz. 38 osadzone w kazamatach. Niestety, do września 1938 roku nie dostarczono planowanej artylerii i w jej miejsce ustawiono tymczasową baterię górskich dział kalibru 7,5 cm wz. 15, rozlokowanych w pobliżu srubu. Na stropie obiektu znajdowały się dwa pancerne dzwony dla lekkich karabinów maszynowych vz. 26, a dodatkowe gniazda dla broni maszynowej rozmieszczono w pomocniczych strzelnicach. Główne strzelnice artyleryjskie skierowano w stronę południowo-wschodnią, w kierunku innej twierdzy – Adama. Rozplanowanie wnętrza było typowe dla tego typu obiektów, ale zrealizowane na wyjątkową skalę. Górne piętro mieściło m.in. magazyny amunicji i zbiorniki wody, natomiast na dolnym znajdowały się pomieszczenia dowódcy, sanitariaty, filtrownia powietrza, a także specjalne pomieszczenia do zbierania łusek. Komunikację pionową zapewniały dwa szyby: jeden z windą do transportu pocisków, drugi ze schodami dla załogi. Dodatkową ochronę stanowił rów przeciwpiechotny, utrudniający bezpośredni dostęp do strzelnic. W rowie znajdowało się także wyjście ewakuacyjne, zabezpieczone kratą i drzwiami gazoszczelnymi. Mimo potężnej konstrukcji bunkier – podobnie jak cała twierdza Hanička – nie został użyty bojowo. Po podpisaniu układu monachijskiego w październiku 1938 roku, terytorium to przekazano III Rzeszy, a fortyfikacje oddano bez walki. Historia obiektu nie zakończyła się jednak w latach 30. W okresie zimnej wojny, w ramach tajnego programu „Kahan”, planowano przekształcenie twierdzy w schron przeciwatomowy i stanowisko dowodzenia. Wówczas usunięto jedną z kazamatowych strzelnic, zastępując ją wejściem z drzwiami gazoszczelnymi, a wnętrza wyposażono w nowoczesne instalacje wentylacyjne i pompowo-sanitarne. Dziś R-H-S 79 „Na mýtině” stanowi niezwykle cenny zabytek militarnej inżynierii, świadectwo ambicji przedwojennej Czechosłowacji oraz późniejszych zimnowojennych realiów. Odwiedzając twierdzę Hanička, można nie tylko zobaczyć potęgę betonowych umocnień, ale też poczuć atmosferę czasów, w których Europa żyła w cieniu wojny i strachu przed nową zagładą.