Moigrad Porolissum

Zwiedzając rumuński region Apuseni warto zboczyć z głównych szlaków turystycznych i udać się w góry Meses do wioski Moigrad. Jest to niewielka wieś, oddalona zaledwie o około 10 km od miejscowości Zalău w województwie Salaj. Osada powstała w 1423 roku, lecz trudno tu odnaleźć jakiekolwiek zabytki i chociaż w 1912 roku odkryto tu najstarszy skarb w Rumunii, a mianowicie ważący 780 gramów, wykonany z litego złota symbol płodności, to największą atrakcją jest miejsce zwane Porolissum. Porolissum jest jednym z największych i najlepiej zachowanych stanowisk archeologicznych w Rumunii. W 106 roku n.e. został tu założony przez cesarza Trajana rzymski fort. Bronił on wtedy głównego szlaku przez Karpaty. Po kilku dekadach Porolissum stało się ważnym centrum handlowym, które ułatwiało wymianę pomiędzy Rzymianami i Barbarzyńcami. Początkowo zabudowania fortu były drewniane osadzone tylko na kamiennej podmurówce, prawdopodobnie dopiero za panowania Marka Aureliusza zostały one powiększone i przebudowane w kamienne budowle. Mimo, iż placówka miała charakter militarny to garnizon rzymski był pokojowo nastawiony do mieszkających tu Daków. W okolicach fortu odkryto ślady, które świadczą, iż wokoło powstawały osady miejscowej ludności. Od 1970 roku prowadzone są tu intensywne wykopaliska archeologiczne, które doprowadziły do odkrycia wielu przedmiotów pochodzenia zarówno militarnego jak i cywilnego, a także pozostałości po budowlach, między innymi odkryto: łaźnie publiczne, amfiteatr, świątynie oraz urząd celny. Obecnie przez teren prowadzi trasa turystyczna, zrekonstruowano, a także odsłonięto fragmenty dawnych budowli. Przy każdym odkopanym zarysie budynku ustawione są tablicę informujące i przedstawiające przeznaczenie budowli. Zwiedzenie całego kompleksu nie powinno zająć więcej niż godzinę czasu, chyba że chcemy przebyć trasę szlakiem wokoło fortu, po okolicznych wzgórzach, gdzie odkryto również ślady dawnej zabudowy.