Mury Potidea

Potidea (Ποτίδαια) powstała około 600 r. p.n.e., założona przez kolonistów z Korintu jako jeden z najważniejszych punktów kontrolnych na Półwyspie Chalcydyckim. Jej lokalizacja w najwęższym miejscu przesmyku Kassandry sprawiała, że miasto panowało nad żeglugą między Zatoką Termajską a Toronejską, stanowiąc zarazem naturalną bramę na zachodni „palec” półwyspu. Patronem osady był Posejdon, co dobrze oddaje jej morski charakter i zależność od szlaków wodnych. Podczas drugiej wyprawy Persów przeciw Grecji (ok. 480 r. p.n.e.) Potidea była oblegana. Herodot opisuje niezwykłe zjawisko – nagły przybór morza i potężne fale, które miały zniszczyć część wojsk perskich. Dziś badacze interpretują to jako możliwy epizod tsunami, jeden z najwcześniejszych opisów takiego zjawiska w źródłach europejskich. W 432 r. p.n.e. rozegrała się tu jedna z pierwszych potyczek prowadzących do wybuchu wojny peloponeskiej: bitwa o Potideę, w której starły się Ateny z sojuszem Korintu i Potidei. Konflikt ten uwidocznił napięcia między polis greckimi i stał się sygnałem nadchodzącej rywalizacji o hegemonię nad Helladą. Miasto zostało ostatecznie zniszczone przez Filipa II Macedońskiego około 356 r. p.n.e. Kilkadziesiąt lat później, w 316/315 r. p.n.e., Kasander – jeden z diadochów Aleksandra Wielkiego – odbudował je i nadał mu nową nazwę: Kassandreia, czyniąc z niego znaczący ośrodek w państwie macedońskim. W I w. p.n.e. teren zasiedlili weterani rzymscy, a miasto otrzymało status kolonii. We wczesnym chrześcijaństwie Kassandreia pełniła funkcję biskupstwa, co potwierdza jej ciągłą rangę regionalną. W VI w. n.e. została jednak zniszczona podczas najazdów Hunów; w odpowiedzi cesarz Justynian I wzniósł na przesmyku nowe umocnienia, odtwarzając strategiczną linię obrony. Średniowiecze przyniosło kolejną serię odbudów murów – m.in. za panowania Jana VII Paleologa w 1407 r. oraz później pod rządami Wenecjan. Fortyfikacje odegrały rolę jeszcze w 1821 r., kiedy to greccy rewolucjoniści wykorzystali je jako linię obronną w czasie powstania przeciwko Osmanom. Współczesna Nea Potidea powstała dopiero w 1922 r., osiedlona przez uchodźców z Tracji i Azji Mniejszej na miejscu dawnej Potidei i Kassandreii. Do dziś widoczne są ciągnące się na ok. 1 200 metrów fragmenty murów obronnych, łączących Zatokę Toronejską z Termajską. Zachowało się kilkanaście baszt (około 17) oraz główna brama z potężną wieżą, stanowiące imponujące świadectwo wielowarstwowej historii tego miejsca.