Ogród Botanicznego Vasile Fati w Jibou

Prace związane z organizacją Ogrodu Botanicznego w rumuńskim mieście Jibou rozpoczęto w latach 1959-1968, kiedy to profesor biologii, Vasile Fati, wraz z uczniami oraz kadrą dydaktyczną próbował udowodnić, że park wokół zamku Wesselenyi, w którym funkcjonowało liceum, jest odpowiednim miejscem na budowę takiego ogrodu. Należy wspomnieć o tym, że stary park znajdował się w opłakanym stanie i odczuwało się potrzebę podjęcia szeroko zakrojonych działań związanych z oczyszczeniem terenu i ponownym sadzeniem roślin. W tym celu przeprowadzono badania dotyczące warunków glebowo-klimatycznych oraz życia roślin pod kierownictwem ówczesnych botaników: Al. Borza, Ion Tarnavschi, Emil Topa, O.Raţiu, Felician Micle, i innych. Na podstawie wykonanych badań i dokumentów opracowano memoriał w sprawie założenia Ogrodu Botanicznego. Ogromny wysiłek włożony w tą pracę przez profesora Vasile Fati, sprawił, że otrzymał on akt założenia ogrodu i został mianowany jego dyrektorem w październiku 1968 r. Ogród Botaniczny znajduje się w części północno-wschodniej miasta Jibou, na drugim tarasie rzeki Someş. Droga do sfinalizowania prac nad ogrodem była długa i uciążliwa, pełna osiągnięć, ale też niepowodzeń. Historia ogrodu była dość burzliwa. Ogród został założony obok miejscowego liceum. Po trzech latach stał się placówką niezależną. W latach 1974-1990 działał pod nazwą Staţiunea Tinerilor Naturalişti (Stacja Młodych Przyrodników). Ponieważ była ona zorganizowana na zasadach funkcjonowania młodzieżowych organizacji komunistycznych, po rewolucji musiała zostać zreorganizowana. W tym celu został opracowany memoriał, na podstawie którego Rząd Rumuński zaakceptował powstanie Centrum Badań Biologicznych w Jibou, w ramach którego Ogród Botaniczny stał ośrodkiem badań, rozmnażania roślin i działalności związanych z muzeum oraz akwarystyką. Dzięki własnym wysiłkom, w latach 1968-1970 zbudowano pierwszą szklarnię o powierzchni 110 m3. W latach 1978-1982, zbudowano dwie szklarnie, akwarium oraz palmiarnię, prawdziwe klejnoty architektoniczne. Są to konstrukcje przestrzenne o wyjątkowej architekturze. Również w tym czasie wzniesiono sześć szklarni przeznaczonych do uprawy kwiatów ciętych oraz doniczkowych. Po rewolucji jednostka zdołała osiągnąć sukcesy krajowe bez precedensu, rozmnożono pierwsze orchidee metodą „in vitro”, urządzono nowoczesne akwarium z ponad 40 gatunkami ryb słonowodnych i ryb słodkowodnych, stworzono galerię amazońską, nowy ogród japoński, usystematyzowane sektory. Ogród Botaniczny "Vasile Fati" jest podzielony na sektory, w każdym sektorze znajdują się rośliny pogrupowane według pewnych zasad, jest też kompleks palmiarni, szklarnie, w których rośliny są rozmnażane i przeprowadzane są badania, akwarium, zoo oraz piękny i nowoczesny ogród japoński.