Pomnik Rzeczypospolitej Włodawskiej we Włodawie

Pomnik Rzeczypospolitej Włodawskiej we Włodawie jest monumentem upamiętniającym tzw. Rzeczpospolitą Włodawską – obszar kontrolowany pod koniec kampanii wrześniowej 1939 roku przez oddziały dowodzone przez Franciszka Kleeberga. W tym czasie na terenie Włodawy i okolic udało się odtworzyć polską administrację cywilną, co uczyniło ten region jednym z ostatnich miejsc w kraju, gdzie formalnie funkcjonowały struktury państwa polskiego.

Pomnik został odsłonięty 26 września 2023 roku. Jest poświęcony zarówno generałowi Kleebergowi, jak i żołnierzom Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”, którzy prowadzili działania obronne na Polesiu i stoczyli później ostatnią dużą bitwę kampanii wrześniowej pod Kockiem. Monument został ufundowany przez Instytut Pamięci Narodowej.

Pomnik stanął w centrum Włodawy w miejscu wcześniejszego monumentu poświęconego „walkom i męczeństwu wojsk polskich i sowieckich”. Po konsultacjach społecznych mieszkańcy opowiedzieli się za jego usunięciem i zastąpieniem nowym upamiętnieniem nawiązującym do lokalnej historii związanej z wydarzeniami z września 1939 roku.

Znaczenie pomnika wykracza poza samą pamięć o wojnie. Jest on symbolem ciągłości polskiej państwowości i przypomnieniem, że mimo klęski militarnej we wrześniu 1939 roku na ziemi włodawskiej przez krótki czas nadal funkcjonowały legalne władze Rzeczypospolitej. Dlatego monument stał się jednym z głównych miejsc uroczystości patriotycznych we Włodawie.

Ciekawostka: określenie „Rzeczpospolita Włodawska” nie oznaczało odrębnego państwa, lecz historyczne i symboliczne określenie obszaru, na którym pod koniec września 1939 roku udało się utrzymać polską administrację i wojsko pod dowództwem gen. Kleeberga.