Stara Synagoga w Żarkach

Na północ od rynku w Żarkach znajduje się Stara Synagoga – jeden z najcenniejszych zabytków przypominających o wielowiekowej obecności społeczności żydowskiej w mieście. Świątynię wzniesiono około 1870 roku jako trzecią synagogę w Żarkach. Powstała z inicjatywy miejscowych Żydów, którzy w XIX wieku stanowili znaczną część mieszkańców miasta i odgrywali istotną rolę w rozwoju handlu oraz rzemiosła.

Budynek określano jako „nową” lub „reformowaną” synagogę. Należał on do najbardziej okazałych obiektów tego typu w okolicy. Został wzniesiony na planie prostokąta i utrzymany w charakterystycznym stylu neoromańsko-mauretańskim, popularnym w architekturze synagog XIX wieku. Styl ten nawiązywał do orientalistycznych motywów oraz historycznych form architektonicznych, dzięki czemu budowla wyróżniała się na tle miejskiej zabudowy.

Podczas II wojny światowej synagoga została zdewastowana przez okupantów niemieckich, podobnie jak wiele innych obiektów związanych z kulturą żydowską. Choć budynek uległ poważnym zniszczeniom, nie został całkowicie zburzony. Tragiczne wydarzenia Holocaustu doprowadziły jednak do zagłady żydowskiej społeczności Żarek, kończąc jej wielowiekową obecność w mieście.

Po zakończeniu wojny synagogę odbudowano i przebudowano w latach 1954–1957. Zmieniono wówczas jej funkcję – miejsce dawnego kultu religijnego przekształcono w instytucję świecką. W budynku urządzono dom kultury, który funkcjonuje tam do dziś. Obiekt pozostaje ważnym świadectwem historii miasta oraz przypomnieniem o dawnych mieszkańcach, którzy przez stulecia współtworzyli jego charakter i rozwój.