Zamek krzyżacki w Brodnicy

Murowany zamek powstał w pierwszej połowie XIV wieku, według niektórych w latach 1312-1330 według innych w latach 1305-1317, a według T. Trupindy nie wcześniej niż w latach 30. XIV wieku. Na pewno w 1337 roku zamek był ukończony, ponieważ pomiędzy 1335 a 1337 rokiem utworzono w Brodnicy komturię krzyżacką. W 1415 r. fortyfikacja została przystosowana do walk z użyciem broni palnej. Komturzy sprawowali władzę na zamku w Brodnicy do 1454, czyli do zajęcia miasta i zamku przez oddziały Związku Pruskiego. W 1456 bulla papieska nakazywała zwrot ziem pod władzę krzyżacką. Podzamcze zostało zajęte przez czeskie wojska zaciężne w służbie zakonu (załoga polska na zamku poddała się dopiero w 1462). Ziemie i zamek wróciły pod panowanie polskie po pokoju toruńskim w 1466. Załoga czeska, pod wodzą Bernarda Szumborskiego opuściła zamek dopiero w 1479 (Krzyżacy zalegali z żołdem, oddziały czeskie zajmowały zamek żądając spłaty zobowiązań. Miało to miejsce dopiero w 1478). Pierwszym starostą króla polskiego został Wincenty ze Skępego. W latach 1485–1604 ziemie brodnickie znajdowały się w rękach rodu Działyńskich. Najpomyślniejszy okres dla miasta miał miejsce podczas pobytu na zamku Anny Wazówny, siostry Zygmunta III Wazy, która w 1604 otrzymała w posiadanie starostwa golubskie i brodnickie. Podczas jej życia nastąpił szybki rozwój tych regionów. Po jej śmierci (6 lutego 1625 na brodnickim zamku) rozpoczął się okres konfliktów zbrojnych niszczących gospodarkę. Po pierwszym rozbiorze Polski Brodnica dostała się pod panowanie pruskie. W 1785 Prusacy nakazali rozbiórkę zamku i murów obronnych miasta. Dewastacja została wstrzymana przez króla Fryderyka Wilhelma IV w 1842. Z zamku pozostała wieża i fundamenty oraz piwnice odkopane w 1940. Prace konserwatorskie zostały rozpoczęte w 1953 i są kontynuowane. Źródło: Wikipedia